ติดกาแฟ ดื่มกาแฟอย่างไรไม่ให้เสพติด

ดื่มกาแฟอย่างไรไม่ให้ ติดกาแฟ

ติดกาแฟ แก้ไขกันอย่างไรดี… ในยามเช้าวันทำงานที่แสนวุ่นวาย การกินกาแฟซักแก้วเพื่อกระตุ้นให้ร่างกายมีชีวิตชีวามากพอที่จะต่อสู้กับความง่วงและความเหนื่อยล้าน่าจะเป็นเรื่องดี เมื่อถึงที่ทำงาน ก็เกิดความรู้สึกว่าอยากกินกาแฟอีกซักแก้ว หลังพักเที่ยงไม่นานก็ต้องเข้าประชุม เริ่มกินกาแฟอีกแก้ว หลังจากที่รู้สึกว่ายังง่วงและเริ่มคิดอะไรไม่ออก ก็แค่กาแฟอีกแก้ว ไม่เป็นไรหรอก แต่เมื่อเวลาล่วงมาถึงบ่ายสามโมง ก็เริ่มรู้สึกง่วงขึ้นมาอีก แน่นอนว่า กาแฟแก้วที่สี่ช่วยเอาไว้ได้อีกครั้ง แต่หลังจากกาแฟแก้วที่สี่ผ่านไป อยู่ดีๆ ก็รู้สึกปวดหัว…

ติดกาแฟ

คาเฟอีนออกฤทธิ์ต่อสมองได้อย่างไร

หลังจากที่ดื่มกาแฟ (หรือเครื่องดื่มอื่นๆ ที่มีคาเฟอีน เช่น ชา โกโก้ น้ำอัดลม ฯลฯ) เข้าไป คาเฟอีนจะถูกดูดซึมเข้าไปในเลือดผ่านทางกระเพาะอาหารและลำไส้เล็ก ก่อนจะผ่านเข้าไปยังสมอง ซึ่งคาเฟอีนมีคุณสมบัติเด่นคือ มีโครงสร้างคล้ายกับสารสื่อประสาทในสมองที่เรียกว่าอะดีโนซีน (Adenosine) ซึ่งทำให้สมองเกิดอาการเหนื่อยล้า

โดยคาเฟอีนจะยับยั้งการทำงานของอะดีโนซีน และทำให้สารสื่อประสาทอื่นๆ ทำงานเพิ่มขึ้น เช่น โดปามีน (Dopamine) ทําให้สมองตื่นตัว และเซโรโทนิน (Serotonin) ทำให้รู้สึกพึงพอใจและมีความสุขเมื่อดื่มกาแฟ แต่คาเฟอีนไม่ได้ลดความต้องการนอนหลับของสมอง เพียงแต่ลดความรู้สึกเหนื่อยล้าลงเท่านั้น และเนื่องจากว่าคาเฟอีนนั้นออกฤทธิ์ได้อย่างรวดเร็วมาก กระบวนการทั้งหมดนี้ใช้เวลาเพียงไม่เกิน 45 นาที

อย่างไรจึงเรียกว่าโรคติดกาแฟ

ความต้องการคาเฟอีนระดับปกติของร่างกายที่เหมาะสม อยู่ที่ไม่เกิน 300 มิลลิกรัมต่อวัน หรือไม่เกิน 3 แก้วต่อวัน แต่ผู้ที่ติดกาแฟ หากบริโภคกาแฟเกินกว่าที่เหมาะสม จะเข้าขั้นอาการที่เรียกว่า โรคติดกาแฟ หรือที่เรียกอีกอย่างว่า ภาวะติดคาเฟอีน (Caffeine dependence) ผู้ที่ติดคาเฟอีน จะมีขั้นของอาการดังนี้

ภาวะดื้อคาเฟอีน

เมื่อรู้สึกว่า กาแฟปริมาณเท่าเดิมที่เคยดื่มเริ่มเอาไม่อยู่ เพราะดื่มแล้วยังง่วง หรือสมองไม่แล่น ไม่สดชื่น กระปรี้กระเปร่า จึงพยายามเพิ่มปริมาณของกาแฟในแต่ละวันมากขึ้น หรือถี่ขึ้นเรื่อยๆ เช่น จากวันละแก้ว เป็นวันละ 2 แก้ว หรือเลยไปถึงวันละ 3-4 แก้ว เพราะ เนื่องจากสมองของผู้ที่ได้รับคาเฟอีนจะมีอะดีโนซีนเพิ่มขึ้น ทําให้ฤทธิ์ของคาเฟอีนลดลง ทําให้ต้องเพิ่มปริมาณการดื่มมากขึ้น เพื่อให้ได้ฤทธิ์ในการกระตุ้นระบบประสาท หรือเกิดความสบายใจดังเดิม ซึ่งเป็นภาวะที่เรียกว่า ดื้อคาเฟอีน

ภาวะถอนคาเฟอีน  

เมื่อดื่มกาแฟเป็นประจํา และหยุดดื่มทันที ภายใน 12-24 ชั่วโมง จะเกิดอาการปวดศีรษะ ง่วงนอน อ่อนเพลีย  หาวมากกว่าปกติ ไม่มีสมาธิ คลื่นไส้ อาเจียน ต้องการดื่มมากกว่าปกติ ซึ่งระยะนี้เรียกว่า ภาวะถอนคาเฟอีน

อาการเหล่านี้เป็นผลจากสารอะดรีโนซีนในสมองมากเกินไป และปริมาณสารโดปามีน และสารเซโรโทนินในสมองที่ลดลงทันที อาการของแต่ละคนจะมีความรุนแรงมากน้อย ขึ้นอยู่กับปริมาณคาเฟอีนที่ได้รับในช่วงเวลาปกติ

ภาวะพิษจากคาเฟอีน

ภาวะพิษจากคาเฟอีน เกิดจากการได้รับคาเฟอีนในปริมาณมากกว่า 400 มิลลิกรัม ซึ่งจะกระตุ้นระบบประสาทส่วนกลางมากเกินไป ทําให้เกิดอาการกระสับกระส่าย นอนไม่หลับ พูดสับสน หน้าแดง ปัสสาวะมากผิดปกติ ปวดท้อง หัวใจเต้นแรง และ หากได้รับคาเฟอีนขนาด 150-200 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม อาจทำให้ถึงแก่ชีวิตได้

ติดกาแฟ

ปรับพฤติกรรมเพื่อแก้อาการ ติดกาแฟ

1. ลดการดื่มกาแฟลง

สำหรับผู้ที่ติดกาแฟ อย่าเลิกดื่มแบบกะทันหัน เนื่องจากกาแฟมีฤทธิ์คล้ายยาเสพติด ทำให้เกิดง่วงเหงาหาวนอน ซึมเศร้า ไม่มีสมาธิ และอาจอาเจียนได้ ฉะนั้น ค่อยๆ ปรับลดการดื่มกาแฟต่อวันลงทีละน้อยๆ อย่าหักดิบ

2. เมื่อปวดหัว ให้กินยาแก้ปวด

เมื่อเลิกดื่มกาแฟ อาจมีอาการปวดหัว ถ้าไม่ได้เลิกกาแฟก็อาจกลับไปดื่มกาแฟเพื่อถอนเหมือนเดิม แนะนำว่า ถ้าปวดหัวหลังเลิกดื่มกาแฟ ให้รับประทานยาแก้ปวดหัวเพื่อบรรเทาอาการแทน

3. หาอย่างอื่นดื่มทดแทน

หาเครื่องดื่มอื่นๆ ที่มีคาเฟอีนน้อย หรือไม่มีคาเฟอีนดื่มทดแทนการดื่มกาแฟ เช่น ชา โกโก้ น้ำผลไม้ น้ำสมุนไพร หรือดื่มน้ำเปล่ามากๆ หากยังติดใจในกลิ่นรสกาแฟ ให้เลือกดื่มกาแฟที่ไม่มีคาเฟอีน (Decaf) แทน

4. รับประทานอาหารเพื่อสุขภาพ

การทานอาหารที่ดีเช่น ผัก ผลไม้ในช่วงเลิกดื่มกาแฟ จะทำให้มีแร่ธาตุและวิตามินที่ช่วยบำรุงร่างกาย ลดอาการอ่อนเพลียได้ และควรเลี่ยงอาหารหนัก ๆ ที่มีแป้งหรือไขมัน เพราะจะทำให้รู้สึกง่วง จนต้องหันกลับมาพึ่งกาแฟ

5. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

การออกกำลังกายเป็นการช่วยให้ร่างกายสดชื่น ไม่อ่อนเพลีย มีแรงในช่วงเลิกกาแฟ และช่วยกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งสารเอ็นดอร์ฟิน ซึ่งเป็นสารสื่อประสาทที่ดีต่อสุขภาพอีกด้วย

เรื่อง : พีรภาส
อ้างอิง :
https://th.wikipedia.org/wiki/กาเฟอีน

https://en.wikipedia.org/wiki/Caffeine_dependence
www.honestdocs.co/techniques-to-solve-addiction-to-coffee
www.smithsonianmag.com/science-nature/this-is-how-your-brain-becomes-addicted-to-caffeine-26861037/

ติดตามผ่านไลน์ คลิก   ติดตามบทความดีๆ ผ่าน Facebook

Kullastree Magazine
Kullastree Magazine

นิตยสารกุลสตรี นิตยสารสำหรับผู้หญิงทุกคน

No Comments Yet

Comments are closed