Feminism คืออะไร

หลายคนน่าจะเคยได้ยินผ่านหูกันมาบ่อยๆ กับคำว่า Feminism หรือที่แปลเป็นไทยได้ว่าแนวคิดสตรีนิยม พอได้ยินคำนี้ปุ๊ป ก็เป็นที่ทราบกันทันทีว่าต้องเกี่ยวข้องกับผู้หญิงอย่างแน่นอน แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้เลยว่ายังมีคนอีกจำนวนมากที่ไม่เข้าใจถึงคำนี้จริงๆ

เราจึงอยากนำเสนอประเด็นที่ว่าด้วยเรื่องของ Feminism หรือแนวคิดสตรีนิยม ว่าความจริงแล้วแนวคิดแบบนี้มันมีลักษณะอย่างไร แบบไหนที่เรียกว่าเฟมินิสต์ และแบบไหนที่ไม่ใช่ เพื่อแก้ไขความเข้าใจผิดที่คนส่วนใหญ่มีต่อแนวคิดนี้กันค่ะ

Feminism คืออะไร?

Feminism หรือสตรีนิยม เป็นกรอบแนวคิด (ความรู้) ในการทำความเข้าใจสังคม วัฒนธรรม รวมไปถึงเป็นอุดมการณ์ และปฏิบัติการทางการเมือง มีจุดประสงค์มุ่งเน้นที่จะศึกษาเรื่องสิทธิและความเสมอภาคของสตรี โดยการนำเสนอความสัมพันธ์ระหว่างเพศในมุมมองแบบใหม่ๆ ผ่านการใช้ผู้หญิงเป็นศูนย์กลางในการวิเคราะห์สตรีนิยมไม่ได้เสนอให้มีการเปลี่ยนจากระบบชายเป็นใหญ่มาสู่ระบบหญิงเป็นใหญ่ หรือต้องการสถาปนาบทบาทของผู้หญิงขึ้นมาทำหน้าที่แทนผู้ชาย แต่มุ่งเน้นที่จะปรับเปลี่ยนโครงสร้างความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่ก่อให้เกิดการสร้างความไม่เท่าเทียมทั้งต่อผู้หญิง และผู้ชาย

มายาคติและความเข้าใจผิดต่อแนวคิดสตรีนิยม

แนวคิดสตรีนิยม และนักสตรีนิยมมักจะถูกมายาคติของสังคมบดบังจนทำให้เกิดความเข้าใจผิดๆ หลายประการดังนี้

– สตรีนิยมไม่ได้สนใจแต่เรื่องของผู้หญิงเพียงอย่างเดียว เพราะความเป็นจริงแล้วแนวคิดสตรีนิยมยังให้ความสนใจในกลุ่มคนที่มีความหลากหลายทั้งในแง่ของเชื้อชาติ ชนชั้น เพศสถานะ และเพศวิถี ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่ในแค่ผู้หญิง แต่ยังรวมถึงกลุ่มคนที่มีนิยามทางเพศแตกต่างไปจากที่สังคมกำหนดด้วย

– นักสตรีนิยม ไม่จำเป็นต้องเกลียดผู้ชาย หลายคนมักเข้าใจว่านักสตรีนิยมจะต้องเกลียดผู้ชายและกล่าวโทษว่าผู้ชายเป็นเพศที่เอารัดเอาเปรียบ ซึ่งความเข้าใจแบบนี้เป็นความเข้าใจที่ผิด และมักปรากฏอยู่ทั่วไปในสังคม จนทำให้หลายคนมักจะมองแนวคิดสตรีนิยมในด้านลบตามไปด้วย

– สตรีนิยมไม่ได้บอกให้ผู้หญิงยึดตัวเองเป็นศูนย์กลางของทุกสิ่ง แนวคิดสตรีนิยมไม่ได้บอกว่าผู้หญิงถูกเสมอ หรือ บอกว่าผู้หญิงจะต้องได้รับการปฏิบัติที่เหนือกว่าถึงจะถูกต้อง เช่น กรณีที่ผู้หญิงเรียกร้องให้ผู้ชายสละที่นั่งให้บนรถโดยสารสาธารณะ กรณีแบบนี้ไม่ถือว่าเป็นแนวคิดแบบสตรีนิยม กลับกันยังถือเป็นการเอาเปรียบผู้ชายอีกด้วย

– สตรีนิยมไม่ได้เป็นเอกภาพ จริงๆ แล้วแนวคิดสตรีนิยมสามารถแบ่งออกได้เป็นหลายสาย ซึ่งแต่ละสายจะมีข้อเสนอที่แตกต่างกันไป ทำให้ข้อเสนอเหล่านั้นบางครั้งก็เป็นข้อขัดแย้งกันเอง สตรีนิยมจึงไม่ได้มีความเป็นไปในทิศทางเดียวกันทั้งหมดแบบที่หลายคนเข้าใจ

Feminism คืออะไร

แนวคิดสตรีนิยมสายต่างๆ

สตรีนิยมสายเสรีนิยม (Liberalist Feminism)เรียกร้องให้มีความเสมอภาคเท่าเทียม และสิทธิเสรีภาพระหว่างเพศ เช่น สิทธิในการเลือกตั้ง สิทธิในการประกอบอาชีพ สิทธิด้านการศึกษา กฎหมายใช้คำนำหน้าชื่อ หรือการเลือกใช้นามสกุล เป็นต้น

สตรีนิยมสายมาร์กซิสต์ (Marxist Feminism) มองว่าความเสียเปรียบในบทบาทของผู้หญิงมาจากระบบทุนนิยมที่กดขี่ขูดรีด ผู้หญิงถูกผูกติดกับงานทีไม่มีคุณค่าในระบบทุนนิยม เช่น งานบ้าน ที่ไม่มีค่าตอบแทนเป็นเงิน จึงเสนอให้ผู้หญิงต้องมีส่วนร่วมในการปฏิวัติสังคม โค่นล้มระบบทุนนิยม การถูกกดขี่เอาเปรียบจึงจะหมดไป

สตรีนิยมแบบสุดขั้ว (Radical Feminism) ไม่ได้มีข้อเสนอเพื่อเรียกร้องความเท่าเทียมระหว่างหญิงชาย หากแต่ต่อต้านการกดขี่ทุกรูปแบบ ต้องการปรับเปลี่ยนระบบความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างการกำหนดบทบาททางเพศ ด้วยการเสนอบทบาทที่ไม่ยึดติดกับเพศสรีระ และยังเรียกร้องสิทธิในด้านเนื้อตัวร่างกาย และอนามัยเจริญพันธ์ของผู้หญิง

สตรีนิยมแนววัฒนธรรม (Cultural Feminism) มองว่าผู้หญิงกับผู้ชายมีความแตกต่างกันจากเงื่อนไขทางวัฒนธรรม ซึ่งไม่ได้มีความหมายในเชิงลบหรือบวกแต่เกิดจากการให้ความหมายโดยสังคม และไม่จำเป็นต้องทำให้ผู้หญิงมีบทบาทเทียบเท่ากับผู้ชาย เพราะเหมือนเป็นการกำหนดผู้ชายเป็นตัวตั้งแล้วพยามทำให้ผู้หญิงไปเทียบเท่า ซึ่งจะเป็นการสร้างความรุนแรงให้ผู้หญิงมากขึ้นไปอีก

สตรีนิยมสกุลหลังอาณานิคม (Postcolonial Feminism) เคลื่อนประเด็นการศึกษาจากผู้หญิงมาสู่การศึกษาวาทกรรมเกี่ยวกับผู้หญิง และการนำเสนอภาพผู้หญิงในฐานะที่เป็นเครื่องมือในการผลิตซ้ำความเชื่อต่อผู้หญิง โดยไม่ได้คำนึงถึงบริบทที่แตกต่างกันของผู้หญิง เช่น ชนชั้น เชื้อชาติ เพศถานะ และเพศวิถี

ก็ได้ทราบกันไปพอสมควรแล้วนะคะว่าจริงๆ แล้ว Feminism คืออะไร และมีอะไรบ้างที่เป็นความเข้าใจผิดๆ เกี่ยวกับแนวคิดนี้ หวังว่าทุกคนจะเข้าใจในเรื่องนี้กันมากขึ้น ไม่ทึกทักไปเอง หรือหลงเชื่อคนที่เคลมว่าตัวเองเป็นเฟมินิสต์ทั้งที่ความจริงแล้วไม่ใช่นะคะ : )

[Sassy_Social_Share]
303